NATIG ARCHIVE · LITERATURE

İçimdəki Yad

İstanbulun köhnə küçələrində keçmişindən uzaqlaşıb öz səssizliyinə sığınan kitabçı Kerem, adi bir gün Eliflə qarşılaşdıqdan sonra izah edə bilmədiyi bir keçmişin içinə çəkilir. Elif onu illərdir tanıdığını söyləyir; uşaqlıq xatirələrini, birlikdə yaşadıqlarını və fotoşəkilləri bir-bir ortaya çıxarır. Lakin Keremin xatırladığı heç nə Elifin danışdıqları ilə üst-üstə düşmür. İnsan öz keçmişini unuda bilərmi, yoxsa bəzən insanın ən böyük yadlığı elə özüdür?

İÇİMDƏKİ YAD

Gecə otağın içinə yalnız zamanın keçməsini deyil, insanın daxili dünyasını da yavaşladan bir ağırlıq kimi çökmüşdü. Bayırdan gələn İstanbul səsləri sanki mərtəbələrlə aşağıda qalmış, bu otaq başqa bir şəhərdə deyil, başqa bir zehnin içində yerləşirmiş kimi, xarici dünyanın bütün davamlılığını kəsmişdi. Masanın arxasında oturub açıq qalmış dəftərin səhifələri arasında dolaşarkən, əslində bir mətni deyil, bir insanın geridə qoyduğu düşüncə tərzini oxuduğumu hiss edirdim.

Səhifələr yarımçıq idi. Cümlələr tamamlanmır, bəziləri fikrin tam ortasında kəsilir, bəziləri isə sanki yazılmaq üçün deyil, insanın içindən daşmaq üçün zorlanırmış kimi nizamsız bir axınla davam edirdi. Bu nizamsızlığın özündə belə qəribə bir nizam duyulurdu. Çünki bəzi həyat hekayələri düzgün danışılmaq üçün deyil, parçalara ayrılaraq anlaşılmaq üçün geridə qoyulur.

Telefonun titrəyişi səssizliyi pozdu. Ekrana baxmadan zəngi açdım. Qarşı tərəfdəki səs bu dəfə daha tanış idi; nə qəzəbli, nə də sakit. Sadəcə eyni sualın uzun müddətdir müxtəlif vaxtlarda təkrarlanmasından yaranan yorğun bir ton vardı.

“Emrah, nə vaxt gələcəksən? Yenə işdə qalacaqsan?” dedi.

Qısa bir sükut yaratdım. Dəftərə baxdım. Sonra pəncərənin qaranlığına.

“İşim var,” dedim, səsim alçaq, amma qəti idi.

“Gec gələcəyəm.”

Qarşı tərəfdə bir anlıq tərəddüd yarandı. O boşluqda heç nə deyilmədi, amma deyilməyən sözlərin ağırlığı daha aydın hiss olunurdu.

Sonra səs yenidən eşidildi, bu dəfə daha yumşaq, daha şəxsi bir yerdən:

“Uşaq səni soruşur…”

Bir nəfəs səsi.

“Daim atam nə vaxt gələcək deyə soruşur…”

Bu cümlə otağın içinə deyil, birbaşa zehnimə düşdü. Amma o, danışmağa davam etdi.

“Səninlə şahmat oynamaq istəyir… masanın arxasına keçir, fiqurları düzür, amma oyuna başlamır… gözləyir… bəzən gözləyə-gözləyə yuxuya gedir…”

Yenə qısa bir sükut oldu.

“Bir az da qalacaqsansa, de… heç olmasa onu gözlətməyək.”

Bu, ittiham deyildi. Amma bir qəbul idi.

Sanki bu gözləmə artıq yeni bir şey yox, çoxdan davam edən bir qaydanın parçası idi. Bir müddət cavab vermədim. Çünki bəzi cavablar verilmir, sadəcə təxirə salınır. Sonra dərindən nəfəs aldım.

“Yaxşı,” dedim.

Və zəngi bitirdim. Telefonu yenidən masanın üstünə qoyanda ekran qaraldı, amma otaqdakı səssizlik əvvəlki halına qayıtmadı. Burada artıq bir söhbətin izi qalmışdı və bu iz deyilən sözlərdən daha ağır bir şey daşıyırdı.

Dəftərə qayıtdım.

Səhifəni çevirdim.

Və oxumağa davam etdim.

Amma artıq oxuduğum şey yalnız yazı deyildi; bir həyatın öz daxilində yavaş-yavaş necə çözülməsinin təsviri idi. Bunun kimə aid olduğunu isə hələ bilmirdim.

İstanbul insanın yaşadığı bir şəhər olmaqdan daha çox, insanın zehninə yerləşən, orada daim hərəkət edən, heç vaxt tamamilə susmayan, eyni zamanda heç vaxt açıq danışmayan bir şüur kimi varlığını davam etdirir. Buna görə də burada keçən hər gün xarici dünyadan çox, daxili dünyanın qatları arasında edilən səssiz bir səfərə çevrilir. Kerem isə bu səfərin fərqinə varmadan, çoxdan öz içində itib qalmış yolçusuna bənzəyirdi. Çünki o artıq xarici gerçəkliyin ardınca gedən biri deyil, daha çox öz daxilindəki boşluqları doldurmamağa alışmış bir varlığa çevrilmişdi.