NATIG ARCHIVE · LITERATURE

İçimdeki Yabancı

İstanbul’un eski sokaklarında, geçmişinden uzaklaşarak kendi sessizliğine sığınmış bir kitapçı olan Kerem, sıradan bir gün karşılaştığı Elif’in hayatına girmesiyle açıklayamadığı bir geçmişin içine çekilir. Elif onu yıllardır tanıdığını söyler; çocukluk anılarını, ortak yaşanmışlıklarını ve fotoğrafları birer birer ortaya koyar. Fakat Kerem’in hatırladığı hiçbir şey, Elif’in anlattıklarıyla örtüşmez. Peki insan kendi geçmişini unutabilir mi, yoksa bazen en büyük yabancı, insanın kendisi midir?

İÇİMDEKİ YABANCI

Gece, odanın içine yalnızca zamanın geçişini değil, aynı zamanda insanın iç
dünyasını da yavaşlatan bir ağırlık gibi çökmüş durumdaydı, dışarıdan gelen
İstanbul sesi kat kat aşağıda kalmış, sanki bu oda başka bir şehrin içinde değil de,
başka bir zihnin içinde konumlanmış gibi dış dünyanın bütün sürekliliğini kesmişti
ve ben masanın başında, açık bırakılmış defterin sayfaları arasında dolaşırken,
aslında bir metni değil, bir insanın geride bıraktığı düşünme biçimini okuyormuşum
gibi hissediyordum.

Sayfalar yarım kalmıştı, cümleler tamamlanmıyor, bazıları bir düşüncenin tam
ortasında kesiliyor, bazıları ise sanki yazılmak değil de içinden taşmak için
zorlanmış gibi düzensiz bir akışla devam ediyordu ve bu düzensizlik bile kendi
içinde garip bir düzen hissi taşıyordu, çünkü bazı hayatlar düzgün anlatılmak için
değil, parçalanarak anlaşılmak için bırakılır.

Telefon titreşimi sessizliği böldü. Ekrana bakmadan açtım. Karşı taraftaki ses bu kez
daha alışılmıştı, ne öfkeli ne de sakin, sadece uzun zamandır aynı sorunun farklı
zamanlarda tekrar edilmesinden doğan yorgun bir ton taşıyordu.

“Emrah. Ne zaman geleceksin? Yine işte kalacaksın?” dedi.

Kısa bir sessizlik bıraktım. Deftere baktım. Sonra pencerenin karanlığına.

“İşim var,”, sesi düşük ama kesin.

“Geç geleceğim.”

Karşı tarafta bir anlık duraksama oldu, o boşlukta bir şey söylenmedi ama
söylenmeyen şeyin ağırlığı daha belirgindi.

Sonra ses tekrar geldi, bu kez daha yumuşak, daha kişisel bir yerden:

“Çocuk seni soruyor…”

Bir nefes sesi.

“Babam ne zaman gelecek diye soruyor sürekli…”

Bu cümle odanın içine değil, doğrudan zihnime düştü. Ama devam etti.

“Satranç oynamak istiyor seninle… masaya oturuyor, taşları diziyor, ama
başlamıyor… bekliyor… bazen uyuyakalıyor beklerken…”

Kısa bir duraksama daha.

“Biraz daha kalacaksan söyle… ona göre bekletmeyelim.”
Bu cümle bir suçlama değildi. Ama bir kabullenişti.

Sanki bu bekleyiş artık yeni bir şey değil, uzun zamandır süren bir düzenin
parçasıydı. Ben bir süre cevap vermedim. Çünkü bazı cevaplar verilmez; sadece
geciktirilir. Sonra kısa bir nefes aldım.

“Tamam,” dedi.

Ve kapattım. Telefon tekrar masaya bırakıldığında ekran karardı, ama odadaki
sessizlik eski hâline dönmedi, artık burada bir konuşmanın izi kalmıştı ve bu iz,
söylenen kelimelerden daha ağır bir şey taşıyordu.

Deftere döndüm.

Sayfayı çevirdim.

Ve okumaya devam ettim.

Ama artık okuduğum şey yalnızca yazı değildi, bir hayatın kendi içinde yavaş yavaş
çözülme biçimiydi. Ve ben henüz bunun neye ait olduğunu bilmiyordum.

İstanbul, insanın içinde yaşadığı bir şehir olmaktan çok, insanın zihninin içine
yerleşen ve orada sürekli hareket eden, hiçbir zaman tamamen susmayan, ama aynı
zamanda hiçbir zaman da açıkça konuşmayan bir bilinç gibi varlığını sürdürdüğü
için, burada geçen her gün aslında dış dünyadan çok iç dünyanın katmanları arasında
yapılan sessiz bir yolculuğa dönüşür ve Kerem bu yolculuğun farkında olmadan
uzun zamandır içinde kaybolmuş bir yolcusu gibiydi, çünkü o artık dışarıdaki
gerçekliği takip eden biri değil, daha çok kendi içindeki boşlukları doldurmamaya
alışmış bir varlık hâline gelmişti.

Beyoğlu’nun arka sokaklarında yer alan küçük antikacı kitap dükkânı, dışarıdan
bakıldığında eski kitapların satıldığı nostaljik bir mekân gibi görünse de aslında
Kerem için bir iş yerinden çok daha fazlasıydı, bu dükkân, onun dış dünya ile arasına
çektiği görünmez ama kalın bir sınırdı ve burada zaman, insanların alışık olduğu
şekilde akmıyor, aksine sayfalar arasında sıkışmış bir şekilde yavaşlıyor, tozlanıyor
ve neredeyse unutuluyordu.

Kerem o gün masanın arkasında oturmuş, elinde Jean-Paul Sartre’ın Bulantı kitabını
tutuyor ve sayfaları çeviriyordu ama aslında okumuyordu, çünkü onun için artık
okuma eylemi kelimeleri anlamakla ilgili değil, daha çok zihnini bir başka zihnin
ağırlığıyla bastırmakla ilgiliydi; Roquentin’in varoluş karşısında hissettiği o mide
bulantısı, Kerem için bir karakterin yaşadığı felsefi bir kriz değil, daha çok kendi
içinde adını koyamadığı bir boşluğun edebi bir yansımasıydı ve bu yüzden kitap
onun için cevap üretmiyor, aksine soruları daha da çoğaltıyordu. Kitaplarda sözlerin
altında çizgi çekiyordu. Alışkanlık haline gelmişti artık. Alıntı alırmış gibi eski
kitablar ve okudugu kitablarda notlar bırakırdı.
Dükkânın içindeki hava ağırdı, raflarda dizili kitapların sayfalarından sızan eski
kâğıt kokusu zamanla birleşmiş, loş ışığın altında görünmeyen bir toz tabakası gibi
havada asılı kalmıştı ve dışarıdaki İstanbul’un gürültüsü burada neredeyse tamamen
kaybolmuştu, sanki şehir ile bu küçük dükkân arasında görünmez bir zaman duvarı
vardı. Dışarı çıkıp dükkan önünde rafları düzenledi. Kerem dükkânın önünde bir
süre oyalanmıştı kapının hemen yanındaki kaldırımda duran küçük tabureye yarı
oturur gibi çökmüş, elindeki kitabı arada açıp kapatıyor ama okuduğu şey aslında
kelimeler değil, kendi zihninin içinde yankılanan düşünceler oluyordu ve sokak her
zamanki gibi hareketliydi ama bu hareketlilik canlı bir şey gibi değil, otomatikleşmiş
bir tekrar gibi görünüyordu.

Yan dükkândan esnaf çıktı.

Orta yaşlı, yüzünde yılların biriktirdiği yorgunlukla karışık bir alışkanlık ifadesi
vardı. Bir sigara yaktı. Kerem’e bakmadan konuşmaya başladı. Sanki konuşmak bir
ihtiyaç değil de, kendiliğinden akan bir şeydi.

“Vergilerimizi ödüyoruz…” dedi önce, dumanı dışarı verirken, “üç kuruş
biriktirmeye çalışıyoruz ama daha maaş yatmadan nereye gideceği belli oluyor
zaten…”

Kısa bir gülüş geçti yüzünden ama gülüş değildi aslında, daha çok refleks gibi bir
şeydi.

“Günlük harcamaları kredi kartıyla çeviriyoruz çünkü nakit çoktan erimiş…”

Bir an durdu. Sonra devam etti, sesi biraz daha alçaldı ama daha ağırlaştı.

“Sonra yetmiyor… borç alıyoruz… o borcu kapatmak için tekrar borca giriyoruz…”

Kerem dinliyordu ama dinlemekle içinde bir şeyin çözülmesi aynı şey değildi. Esnaf
kaldırıma baktı. Sanki orada bir cevap arıyordu.

Ama cevap yoktu.

“Yani aslında yaşamak dediğin şey…” dedi, kelimeleri seçmeden, “bir yerden sonra
nefes almak değil… borç çevirmek oluyor…”

Kısa bir sessizlik oldu. Sokaktan bir motor geçti. Ses uzadı, sonra kayboldu.

Esnaf tekrar konuştu.

“Sabah kalkıyorsun işe gidiyorsun… akşam dönüyorsun… elinde kalan tek şey
yorgunluk ve ekside bir hayat. işe gidebilmek için kredi çekip motor alıyorsun, biraz
para görünce bu sefer araba kredisine giriyorsun, kendini yükselmiş sanıyorsun ama
aslında sadece borcun büyüyor…”
Sigara külünü yere düşürdü. Bastı.

“Okumak diyorsun… kurtulmak diyorsun…”

Kafasını salladı.

“Daha baştan eğitim kredisiyle boynuna ipi geçiriyorsun…”

Kerem o an bakışını kaldırdı ama bir şey söylemedi. Esnaf devam etti.

“Mezun oluyorsun ama iş yok… aylarca sürünüyorsun…”

“Sonra iş buluyorsun, seviniyorsun çünkü başka şansın yok…”

“Motor alıyorsun krediyle…”

“Araba alıyorsun krediyle…”

“Zengin oldum sanıyorsun…”

Kısa bir gülüş daha geçti.

“Zincir kalınlaşıyor sadece…”

Sesi biraz daha sertleşti.

“Sonra sana ‘hayat kur’ diyorlar…”

“Giriyorsun düğün kredisine…”

“Bir gün bile sürmeyecek şeyin parasını yıllarca ödüyorsun…”

Kerem’in bakışı artık sabitlenmişti. Ama hâlâ konuşmuyordu. Esnaf devam etti. En
baba kredi biliyormusun hangisi?

“Ev kredisi…”

“20 yıl…”

“30 yıl…”

“Ev almıyorsun aslında…”

“Ömrünü satıyorsun…”

Bir an sustu. Sonra daha düşük bir sesle ekledi:

“Bir gün aksat… sadece bir gün… sokaktasın…”
Kerem o an yutkundu ama bu yutkunma fiziksel bir tepki değildi; içinden geçen bir
şeyin dışarı çıkmamasıydı. Esnaf son kez konuştu.

“Sonra çocuk yapıyorsun…”

“En büyük borç o zaten…”

“Çünkü döngüyü devrediyorsun…”

Sustu. Sigarasını söndürdü.

“Bir noktadan sonra fark ediyorsun…” dedi, “Sadece ödemişsin. Sadece hayatta
kalmaya çalışmışsın. Sonra bir gün… vücut “yeter” diyor. Kalbin duruyor. Sessizce
bitiyorsun. Ve en acı kısmı ne biliyor musun? Sen gittikten sonra bile bu sistem
peşini bırakmıyor. Kapı çalıyor. Sigortacılar geliyor. Karına diyorlar ki:
“Hanımefendi… eşiniz yıllar önce ödemeleri aksatmış, bu yüzden hiçbir şey
ödeyemiyoruz, başınızın çaresine bakın.” Ne geçmişin kalıyor, ne emeğin, ne
hayatın. Sadece borçların kalıyor geriye. Ve o da seninle birlikte gömülmüyor.
Geride kalanların sırtına yük oluyor. İşte bu yüzden… bebekler doğar doğmaz
ağlıyor. Çünkü daha ilk nefeste bu boktan düzenin içine düştüklerini hissediyorlar.
Ve belki de… daha o anda anlıyorlar ki ömür boyu sıçtık.”

Kerem’in yüzünde hiçbir ifade yoktu ama gözlerinin içinde bir şey artık yer
değiştirmişti.

Esnaf son bir cümle daha söyledi:

“Yok be…” Ve yürüdü gitti.

Kerem nizami rafları dizdi. Elindeki kitabı kapattı. Dükkâna doğru yürüdü. Ve tam
kapıdan girerken biriyle çarpıştı. Kitap elinden düştü. Yere sert bir sesle kapandı.
Bir anlık sessizlik oldu. Kerem eğilmedi bile önce. Sadece baktı. Sonra başını
kaldırdı. Karşısında biri vardı. Kerem yavaşça konuştu.

“Kusura bakmayın…”

Sesi sıradandı.

Kadın sadece gözlerinin içine baktı. Uzun süre. Çok uzun. Sonra kitaplara baktı.
Kerem konuştu.

“Evet buyurun. Yardımçı olayım. Aradığınız kitapları burda bula bilirsiniz. Ayrıca
eski baskılarda mevcut”

Kadın dikkatla bakarak konuştu

“İsmin nedir?”
“Kerem. Kerem Erginsoy”

Sonra yavaşça arkasını döndü. Bir başka dükkâna yürüdü. Ama bu yürüyüş normal
bir yürüyüş değildi. Bir şeyin ertelenmesiydi.

Kerem dükkâna girdi.

Kapının üzerindeki küçük zil çaldığında Kerem başını hemen kaldırmadı, çünkü bu
refleks artık bir alışkanlık değil, bilinçli bir korunma biçimiydi; her yeni ses, her
yeni giriş, her yeni insan onun kurduğu bu dar ve kontrollü dünyaya bir çatlak açma
ihtimali taşıyordu ve o çatlakların neye dönüşebileceğini bilmediği için onları
görmezden gelmeyi öğrenmişti.

“Merhaba…”

Kadının sesi dükkânın içine girdiğinde, bu ses ilk anda herhangi bir anlam taşımıyor
gibi görünüyordu çünkü sıradan bir müşteri sesiyle ayırt edilemeyecek kadar doğal,
hatta neredeyse günlük hayatın akışına uygun bir tondaydı, fakat yine de Kerem’in
içinde açıklayamadığı küçük bir duraksama yarattı ve bu duraksama herhangi bir
hatırlama hissi değil, sadece nedensiz bir dikkat kaymasıydı.

Kadın rafların arasında yürümeye başladı ve kitapların sırtlarına parmak uçlarıyla
dokunurken sanki bir şey seçmekten çok bir şeyleri yokluyormuş gibi davranıyordu;
Kerem onu izlemiyordu ama varlığını hissediyordu, çünkü bazı insanlar bakılmasa
bile mekânın atmosferini değiştirirler ve bu değişim çoğu zaman kelimelere
dökülemez.

“İnsan Ne ile Yaşar?” dedi kadın Tolstoy’un kitabını eline alırken, sesi yine son
derece sıradan ama aynı zamanda kararlı bir tonda çıkıyordu ve bu seçim rastgele
bir seçim gibi görünmüyordu çünkü kitapların bir tür bilinçli düzenle seçildiği hissi
vardı.

Sonra Sartre’a uzandı ve “Varlık ve Hiçlik” kitabını aldı, kapağını kısa bir an
inceledi ve hiçbir açıklama yapmadan masaya bıraktı, ardından raflara biraz daha
baktı ve Dostoyevski’nin “Suç ve Ceza”sını eline aldı; bu kitapların bir araya gelişi,
dışarıdan bakan biri için sadece edebi bir zevk gibi görünebilirdi ama aslında insan
zihninin en karanlık katmanlarına dokunan bir seçimler zinciriydi ve Kerem bunu
fark etmedi, çünkü fark etmesi için herhangi bir sebep yoktu.

Kadın hafifçe başını kaldırıp sanki kendi kendine konuşur gibi ama aslında ortamın
tamamına hitap eden bir sesle, “İnsan kendini en çok suçluyken mi anlar acaba?”
dediğinde, bu soru Kerem’in zihninde herhangi bir yankı yaratmadı, çünkü o bu
soruyu ne kişisel ne de felsefi bir bağlamda kendisine ait hissetmedi.

Kadın kitapları masanın üzerine bırakırken dükkânın içindeki sessizlik bir anlığına
değişmedi, ama bu değişmemişlik bile kendi içinde bir tür gerilim taşıyordu; çünkü
bazen hiçbir şeyin değişmemesi, aslında değişimin çok daha derin bir seviyede
başlamış olduğunun en sessiz işaretidir ve Kerem bunu fark etmese bile ortamın
ağırlığı yavaşça farklı bir ritme kayıyordu.

Kadın, Kerem’in elinde tuttuğu kitabı gördüğünde başını hafifçe yana eğdi; Sartre’ın
Bulantı’sı, sararmış sayfaları ve sade kapağıyla masanın kenarında dururken kadın
sanki bunu ilk defa değil de çok daha önceden görmüş gibi kısa bir duraksama
yaşadı, ama bu duraksama herhangi bir hatırlama değil, daha çok dikkatini toplayan
bir gözlem anıydı.

“Onu okuyorsunuz…” dedi kadın, sesi ne şaşkın ne de özel bir vurgu taşıyordu,
sadece doğal bir tonda akıyordu, “Sartre’ın Bulantı’sını.”

Kerem başını çok hafif kaldırdı, kitabı elinde tutmaya devam ederek sanki bu soru
onun için önemli değilmiş gibi bir ifade taşıdı ve sakin bir şekilde cevap verdi:

“Evet… okuyorum.”

Kadın kısa bir an sessiz kaldı, sonra sanki sohbeti devam ettirmek istermiş gibi aynı
sakin tonla ekledi:

“Okudunuz mu onu tamamen… yani bitirdiniz mi?”

Bu soru basit görünüyordu ama aslında içinde küçük bir merak kırıntısı taşıyordu;
Kerem bunu fark etmedi, çünkü o soruları hiçbir zaman derinlemesine analiz eden
biri değildi, daha çok olduğu gibi kabul eden bir zihne sahipti.

“Henüz bitirmedim,” dedi Kerem, gözlerini sayfaya indirerek, “zaten bazı kitaplar
bitirmek için değil, içinde kalmak için okunur.”

Kadın bu cümleyi duyduğunda hafifçe gülümsedi, ama bu gülümseme ne onay ne
de karşı çıkıştı; daha çok kendi içinde bir şeyi ölçüp tartan bir ifadenin yüzeye çıkmış
hâliydi.

“Doğru,” dedi kadın, “bazı şeyler bitince kaybolur zaten.”

Bu cümleden sonra kısa bir sessizlik oldu ve bu sessizlikte dükkânın içindeki toz
parçacıkları bile daha belirgin görünmeye başladı, sanki zaman biraz yavaşlamıştı.

Kadın bir adım geri çekildi, kitaplara yeniden baktı ve sanki asıl amacını hatırlamış
gibi konuşmaya devam etti:

“Aslında ben bu kitapları toplu şekilde alacaktım… birkaç arkadaşım için, evimde
de epey kitap var, eskiler, ikinci el, bazıları neredeyse raflardan düşecek durumda.”

Kerem başını kaldırmadan cevap verdi:
“Toplu alım yapıyoruz, evet.”

Kadın bunu duyunca hafifçe başını salladı, sanki içinden bir hesap yapıyormuş gibi
kısa bir düşünme anı yaşadı ve sonra devam etti:

“İsterseniz… onları da getirebilirim, yani evde olanları da, hepsini bir arada satmak
daha mantıklı olur.”

Kerem bu sefer kitabı kapatıp masaya bıraktı ve çok sakin bir şekilde, neredeyse
hiçbir duygusal vurgu kullanmadan konuştu:

“Buraya bırakabilirsiniz.”

Kadın bu cevabı duyduğunda hemen karşılık vermedi; birkaç saniye boyunca
Kerem’e baktı, ama bu bakışta sorgulama yoktu, daha çok bir planın doğal akışını
kontrol eden bir dikkat vardı.

Sonra hafifçe nefes verdi ve sanki küçük bir sorun çözülmüş gibi konuştu:

“Olur… ama ben getiremem aslında, biraz fazla kitap var.”

Bu cümle ne bir reddediş ne de bir çekilme içeriyordu; sadece gerçek bir durum
tespiti gibi duruyordu ve Kerem bunu olduğu gibi kabul etti.

“Tamam,” dedi sadece.

Kadın bu kez gülümsedi, ama bu gülümseme daha önceki gibi yüzeysel değildi; daha
çok bir sürecin kabul edilmiş olmasıyla gelen hafif bir rahatlama taşıyordu.

“Öyleyse yarın ya da uygun olduğunuz bir gün getiririm,” dedi kadın, “sizi de çok
uğraştırmak istemem.”

Kerem başını hafifçe salladı, kitabı tekrar eline aldı ve sayfayı açarken bu konuşmayı
zihninde hiçbir yere kaydetmedi, çünkü onun dünyasında insanlar ve konuşmalar
genellikle kalıcı izler bırakmazdı, sadece geçici anlar olarak akıp giderdi. Ama
kadın, dükkândan çıkmadan önce son bir kez etrafına baktı ve bu bakış sıradan bir
mekân incelemesi gibi görünse de aslında çok daha derin bir şeyi kontrol ediyormuş
gibi bir dikkat taşıyordu; sanki burada her şey doğru yerinde mi diye değil,
“başlaması gereken şey başladı mı” diye bakıyordu.

Ve Kerem bunu yine fark etmedi. Çünkü onun için bu hâlâ sadece sıradan bir gün,
sıradan bir müşteri, sıradan bir kitap satışıydı.

Elif kitapları masaya yerleştirmeyi bitirdiğinde dükkânın içindeki hava yine eski
hâline dönmüş gibi görünüyordu; sanki birkaç dakika önce hiçbir şey olmamış,
hiçbir konuşma yapılmamış, hiçbir fotoğraf açılmamış gibi sıradanlık yeniden
mekânın üzerine çökmüş ve zaman kendini tekrar eden bir çizgiye geri dönmüştü,
fakat bu tekrarın içinde bile açıklanamayan küçük bir yoğunluk kalmıştı, insanın
adını koyamadığı ama yok sayamadığı türden bir ağırlık.

Kerem Sartre’ın Bulantı kitabını tekrar eline aldı ve sayfayı çevirdi; Roquentin’in
varoluş karşısında duyduğu o açıklanamaz tiksinti hâlâ metnin içinde akıyordu ama
Kerem bunu kendi hayatına bağlamıyordu, çünkü o artık hiçbir şeyi kendi hayatına
bağlama alışkanlığı geliştirmemişti, bağ kurmak onun için bir anlam üretmek değil,
gereksiz bir risk almak demekti.

Elif bir süre sessiz kaldı. Sonra çantasını aldı.

“Ben çıkıyorum,” dedi. Sesi normaldi.

Ne hızlı ne yavaş. Sadece bitmiş bir işin tonu vardı. Kerem başını kaldırmadan cevap
verdi:

“Tamam.”

Elif kapıya yöneldi. Zil çaldı. Kapı açıldı. Ve o an, sanki hiçbir şey devam
etmeyecekmiş gibi bir kapanış hissi oluştu. Ama Elif dışarı adım attıktan sonra
durdu.

Bir saniye.

İki saniye. Şehir sesi içeri doluyordu. Sonra Elif yavaşça başını eğdi. Dudağını ısırdı.

Bu hareket küçük bir detaydı ama içinde bastırılmış bir düşüncenin fiziksel sızıntısı
gibi duruyordu; sanki zihninde çözülmeyen bir şey vardı ve o şey, kelimeye
dönüşmeden önce bedene vuruyordu.

Elif kapıdan tekrar içeri girdi. Kerem başını kaldırdı.

“Bir şey mi unuttunuz?” dedi.

Elif birkaç saniye konuşmadı. Gözleri Kerem’in yüzünde değildi aslında; daha çok
mekânın içinde bir yer arıyordu, bir kararın ağırlığını tartar gibi. Sonra konuştu:

“Ben… yarın yurtdışına çıkıyorum.”

Kısa bir sessizlik oldu. Elif devam etti.

“Şimdi olsa… bu işleri bugün halledebilir miyiz? Yani… ödeme, kitaplar… hepsi?”

Kerem kitabı kapattı. Sakin bir şekilde.

“Peki burası? Dükkan?” dedi.
Elif “Ben günlük ne satıyorsun onuda öderim”

Kerem “Olur,” dedi.

Elif başını salladı.

Ama hâlâ gitmedi. Kapıda değil, içerideydi. Sanki asıl konuşma daha bitmemişti
ama nasıl başlayacağını bilmiyordu. Kerem onu izlemiyordu aslında, sadece
bekliyordu. Beklemek onun doğal hâliydi. Elif derin bir nefes aldı. Ve neredeyse
kendi kendine konuşur gibi ekledi:

“Biraz acele etmem gerekiyor… her şey biraz üst üste geldi.” Kerem bunu da anlam
yüklemeden dinledi. Sadece başını salladı.

Elif apartmanın kapısını kapattığında, dışarıdaki dünya bir anlığına tamamen
kesilmiş gibi oldu; merdiven boşluğunun içine dolan hafif yankı, kapının kapanma
sesiyle birlikte geride kalırken, içeride yalnızca iki insanın varlığı ve bu varlığın
taşıdığı açıklanamayan bir ağırlık kaldı, fakat bu ağırlık henüz bir olayın ağırlığı
değildi, daha çok sıradan bir günün içinde fark edilmeden biriken küçük
gecikmelerin toplamı gibi sessiz ve tanımsız bir hâl taşıyordu.

Kerem elindeki kutuları yere bıraktıktan sonra etrafı inceleme ihtiyacı duymadı,
çünkü onun dünyasında mekânlar hiçbir zaman anlam taşımazdı; bir ev, bir sokak,
bir oda ya da bir dükkân onun için yalnızca fiziksel sınırların farklı biçimlerde tekrar
edilmesinden ibaretti ve bu yüzden Elif’in evi de onun zihninde özel bir yer
edinmedi, sadece geçici olarak bulunulan bir iç mekân olarak kaldı.

Elif birkaç saniye sessiz kaldıktan sonra mutfağa doğru yöneldi ve orada su sesi,
dolap kapağı sesi ve küçük gündelik hareketlerin çıkardığı sıradan sesler duyulmaya
başladı; bu sesler evin içindeki sessizliği bozmuyor, aksine onu daha belirgin hâle
getiriyordu, çünkü bazı sessizlikler gürültüyle değil, sıradanlıkla derinleşir.

Kerem salonda ayakta dururken Sartre’ın Bulantı kitabı zihninde açık bir sayfa gibi
duruyordu; Roquentin’in varoluş karşısında yaşadığı o açıklanamaz tiksinti, Kerem
için hâlâ bir düşünce egzersiziydi ve kendi hayatıyla hiçbir doğrudan bağlantı
kurmuyordu, çünkü o uzun zamandır kendisini hiçbir şeyle doğrudan
ilişkilendirmemeyi öğrenmişti.

Elif geri döndüğünde elinde küçük bir dosya vardı ama bunu hemen açmadı; dosyayı
masanın üzerine bıraktı ve kısa bir süre Kerem’e baktı, bu bakış ne sorgulayıcıydı
ne de duygusal bir yük taşıyordu, daha çok uzun süredir zihninde taşıdığı bir
düşüncenin artık dışarı çıkması gerektiğini kabul eden bir insanın sakin ama kararlı
bakışıydı.
“Bir şey göstereceğim,” dedi Elif, sesi hâlâ kontrol altındaydı ama içinde hafif bir
kırılma hissi vardı, sanki bu cümleyi defalarca zihninde kurmuş ama hiçbir zaman
seslendirmemiş gibi.

Kerem başını hafifçe eğdi.

“Tamam.”

Bu cevap onun için ne bir onay ne de bir reddedişti; sadece konuşmanın devam
etmesine izin veren nötr bir boşluktu. Elif onu evin içindeki daha dar bir odaya
götürdüğünde, dışarıdan bakıldığında bunun sıradan bir yönlendirme gibi görünmesi
mümkündü; bir insanın misafirini başka bir odaya çağırması, bazı kitapları
göstermesi ya da taşınmış eşyaları birlikte düzenleme ihtiyacı duyması gündelik
hayatın olağan akışına ait basit hareketlerdi, fakat Elif’in hareketlerinde bunlardan
daha fazla bir dikkat, daha fazla bir iç gerilim vardı ve bu gerilim dışarıdan fark
edilmezken yalnızca hareketlerin arasındaki küçük duraksamalarda hissediliyordu.

Odanın içinde birkaç kutu, eski defterler, yarım kalmış dosyalar ve üzerinde
çalışıldığı belli olan bir masa duruyordu; bu masa sıradan bir çalışma masası gibi
görünse de aslında bir sürecin donmuş hâliydi, çünkü üzerinde açık bırakılmış
sayfalar, kenarları kıvrılmış notlar ve yarım bırakılmış cümleler, bir şeyin
tamamlanmak üzereyken kesildiğini değil, bilerek ya da bilmeyerek askıya
alındığını hissettiriyordu.

Elif masanın üzerindeki dosyayı açtı.

İçinden kalın, eski bir defter çıkardı.

Defterin sayfaları hafif sararmıştı, kenarlarında zamanın bıraktığı ince yıpranmalar
vardı ve bu defterin bir kitap çalışması olduğu ilk bakışta bile anlaşılabiliyordu;
metinler düzenliydi ama tamamlanmamıştı, bazı sayfalar yarım cümlelerle bitiyor,
bazı paragraflar aniden kesiliyordu.

Elif defteri Kerem’e uzattı.

“Bak,” dedi.

Kerem defteri aldı.

Ve okumaya başladı.

İlk satırlar sade görünüyordu ama ilerledikçe metnin dili ağırlaşıyor, daha düşünsel
bir yapıya bürünüyor, insan zihninin iç konuşmasına benzeyen bir akışa
dönüşüyordu; sanki biri bir hikâye anlatmıyor da kendi varoluşunu sayfalara
döküyordu. Kerem birkaç sayfa sonra başını hafifçe kaldırdı. Yüzünde hafif bir
gülümseme vardı.
“Bu çok güzel,” dedi sakin bir tonla, “bunu baskıya vermek mi istiyorsunuz?”

Bir an durdu. Sonra aynı hafif gülümsemeyle ekledi:

“Yani… bana mı satacaksınız?”

Bu cümle, odanın içinde beklenmedik bir hafiflik yarattı. Elif ise gülmedi.

Tam tersine, elini yavaşça göğsüne koydu. Sanki bir şeyi bastırmak ister gibi. Ve
Kerem’in gözlerinin içine baktı. Bu bakış artık sıradan bir bakış değildi. İçinde bir
bekleyiş vardı. Bir yük. Bir soru. Ve ilk kez doğrudan söyledi:

“Sen gerçekten beni hatırlamıyor musun?”

Kerem defteri yavaşça kapattı. Ama yüzünde hâlâ o hafif, anlamı olmayan sakinlik
vardı. Sonra etrafına baktı. Odadaki diğer kitaplara. Raflara. Kutu içlerine. Masaya.
Eski sayfalara. Bazılarının kenarları kopmuştu. Bazıları sararmıştı. Bazıları
neredeyse dağılmak üzereydi. Kerem bir kitabı eline aldı. Sayfaları dikkatle çevirdi.
Sonra çok sakin bir şekilde konuştu:

“Bunların hepsinin tamir edilmesi gerekir.”

Elif anlamadı.

Kerem devam etti:

“Çok iş var burada… eski baskılar, dağılmış ciltler… bunlara koleksiyoncular ilgi
gösterir ama önce düzenlemek lazım.”

Elif bir an sustu. Sonra tekrar sordu, sesi bu kez biraz daha kırılmıştı:

“Hiçbir şeyi hatırlamıyor musun?”

Kerem bu kez ona döndü. Yüzü ciddiydi. Ama içinde hâlâ o nötr sakinlik vardı.

“Yok,” dedi.

Kısa bir duraksama.

“Niye?”

Sonra ekledi:

“Neyi hatırlamam gerekiyor?”
Bu cümle Elif’in içinde bir şeyin ilk defa net şekilde sarsılmasına neden oldu. Ama
Kerem bunu görmedi. Çünkü o hâlâ sadece kitapları görüyordu. Elif bir adım daha
yaklaştı. Nefesi hızlandı.

“Bak,” dedi.

“Dikkatli bak.”

Kerem hafifçe omuz silkti. Yüzünde küçük, anlamı olmayan bir gülümseme vardı.
Sanki bu konuşma onun için fazla ciddi bir yanlış anlaşılmaydı.

Elif tekrar sordu:

“Sen nereden mezunsun? Filolog musun?”

Kerem bir an düşündü.

Sonra sakin bir şekilde cevap verdi:

“Tarih.”

Elif hemen sordu:

“İstanbul Üniversitesi.” ?

Kerem gözünü kaçırmadan söyledi:

“Almanya da okudum”

Elif durmadı.

“Sonra?”

Kerem yine aynı sakinlikle:

“Almanya’da devam ettim. Orada çalıştım da bir süre.”

Elif hızlıca sordu:

“İstanbul’a yeni mi döndün?”

Kerem omuz silkti.

“İşim bitince döndüm. Bağımsız Türkiye ye”

Elif bu kez biraz daha sessizleşti. Ama gözleri Kerem’in üzerindeydi.

“Kaç yaşındasın?”
Kerem kısa bir sessizlikten sonra cevap verdi:

“Ne fark eder?”

Sonra hafifçe ekledi:

“Çoktur… yaşlanmışım.”

Elif hafifçe güldü. Bu gülüş artık rahatlatıcı değildi; daha çok gerilimi dağıtmak
isteyen bir refleks gibiydi.

“Gerçekten mi?” dedi.

Kerem omuz silkti.

“Kadın değilim ki yaşımı gizleyeyim.”

Kısa bir duraksama. Sonra net bir cümle:

“Yarın kırk oluyorum.”

Elif bir an dondu.

Sonra tekrar güldü.

“Yarın mı?”

Başını salladı.

“İnanmıyorum… yarın.”

Kısa bir sessizlik oldu. Elif yumuşadı.

“Yaş farkımız da yok aslında,” dedi. “Ben kendimi hiç yaşlı hissetmiyorum.”

Sonra sanki ortamın ağırlığını hafifletmek ister gibi ekledi:

“Burada neden duruyoruz ki… gel, bir şeyler yiyelim.”

“Güzel bir sofra kuralım.”

Kerem birkaç saniye sustu. Bu sessizlikte ilk kez küçük bir tereddüt vardı. Ama yine
de başını hafifçe salladı.

“Yok,” dedi. “Ben gitmeliyim.”

Kerem aynanın karşısında durduğunda, bir insanın kendi yüzüne bakmasının aslında
ne kadar sıradan ama aynı zamanda ne kadar rahatsız edici bir eylem olduğunu ilk
kez bu kadar net hissediyordu; çünkü aynadaki görüntü yalnızca fiziksel bir yansıma
değil, aynı zamanda insanın kendisiyle olan ilişkisini zorla yüzeye çıkaran bir
karşılaşma biçimiydi ve Kerem o an bu karşılaşmadan hoşlanmadığını fark etti.

Yüzünü hafifçe ovuşturdu. Sanki orada bir şey silmek istiyormuş gibi. Ama neyi
sildiğini bilmiyordu.

Elif mutfakta bir şeyler hazırlıyordu; tencerelerin sesi, dolapların açılıp kapanması,
suyun akışı ve mutfağın içindeki küçük gündelik hareketler evin atmosferini daha
“yaşayan” bir hale getiriyordu ama bu yaşam hissi bile Kerem’e yabancı geliyordu,
çünkü o uzun zamandır başkalarının hayatına dahil olmadan var olmayı öğrenmişti.

Bir süre sonra Kerem balkona çıktı.

Kapıyı açtığında dışarıdaki İstanbul, her zamanki gibi ne tam anlamıyla sakin ne de
tamamen gürültülüydü; şehir, sanki sürekli nefes alıp veren ama hiçbir zaman
tamamen rahatlamayan bir canlı gibi uzanıyordu aşağıda.

Kerem sigarasını yaktı.

İlk nefes.

İkinci nefes.

Duman yükseldi. Ve o dumanla birlikte düşünceler de dağılmaya başladı. Ama bu
düşünceler net değildi; daha çok parçalı, birbirine bağlanmayan, sadece zihnin
içinde dolaşan ama hiçbir yere yerleşmeyen türden bir akıştı.

Birkaç dakika sonra Elif içeriden seslendi:

“Geliyor musun?.”

Kerem cevap vermedi.

Sadece baktı. Şehre. Ve sigarasını bitirene kadar orada kaldı. Sonra külü yavaşça
söndürdü. Ve içeri döndü. Oturma odasına girdiğinde Elif ışıkları biraz daha
yumuşatmıştı; mumlar yanıyordu ve odanın içindeki atmosfer artık gündelik bir ev
ortamından çıkıp daha kontrollü, daha seçilmiş bir ruh haline bürünmüştü.

Fondan Müslüm Gürses’in “Küskünüm” şarkısı çalıyordu ve bu şarkı odanın içinde
sadece bir müzik değil, aynı zamanda geçmişle bugünün arasına sıkışmış ağır bir
duygu gibi duruyordu. Elif Kerem’i gördüğünde hafifçe gülümsedi.Ama bu
gülümseme rahatlatıcı değildi. Daha çok bir hatırlama çabası gibiydi.

“Hiç değişmemişsin,” dedi Elif, sesi sakin ama içinde ölçülemeyen bir yoğunluk
vardı, “bu ortamı sanki ikinci kez yaşıyorum gibi hissediyorum… garip bir şey bu,
insan bazen bir anı değil de bir hissi tekrar yaşıyor gibi olur.”
Kerem sandalyesine oturdu.

“Ben pek hatırlamam böyle şeyleri,” dedi.

Elif mutfağa yöneldi.

“Gel oturalım,” dedi.

Masaya tabaklar geldi. Yemek. Sıradan bir akşam yemeği gibi görünüyordu ama
aslında iki insanın aynı mekânda bulunduğu, fakat aynı geçmişi paylaşmadığı bir
sahneye dönüşüyordu. Kerem yemeye başladı. Sessizdi. Elif ise onu izliyordu.
Sürekli. Bir an bile gözünü çekmeden.İçkiyi hazırladı. Kadehi doldurdu.

Kerem başını kaldırmadan konuştu:

“Hayır, ben içmiyorum.”

Elif hafifçe başını eğdi.

“Belki biraz içersin.”

Kerem aynı sakinlikle:

“Hayır.”

Kısa bir sessizlik oldu. Ama bu sessizlik boş değildi. Elif kadehi yavaşça masaya
bıraktı. Kerem yemeye devam etti. Elif onu izlemeye devam etti. Ve bu izleme artık
sıradan bir bakış değildi; daha çok bir şeyin doğruluğunu test eden bir dikkat hâliydi.
Bir süre sonra Elif Kerem’in eline baktı. Dövmesine. Kaşları hafifçe çatıldı.

“Bunun anlamı ne?” dedi.

“Bu… eskiden yoktu.”

Kerem yemeğini bırakmadan cevap verdi:

“Bu dövme mi?”

Kısa bir duraksama.

“Boş ver.”

Elif hemen tepki verdi.

“Boş ver mi?”

Sesi biraz yükselmişti ama hâlâ kontrol altındaydı. Kerem omuz silkti.
“Önemli değil.”

Elif çatalı yavaşça elinde çevirmeye başladı. Tabakta küçük daireler çiziyordu.
Düşünüyordu. Ama bu düşünme bir çözüm arayışı değildi artık. Daha çok bir sınırın
kenarına gelmiş bir zihnin sessiz hareketiydi. Sonra Elif yavaşça başını kaldırdı.
Kerem’e baktı. Ve ilk kez cümlesi biraz daha ağırlaştı:

“Ben senin hakkında her şeyi bilmek istiyorum.”

Kısa bir duraklama. Gözlerini kaçırmadan devam etti:

“Her şeyi.”

Elif bir süre Kerem’in yüzüne baktıktan sonra, sanki kendi içinde verdiği bir kararı
dışarıya taşımaya hazır hale gelmiş gibi yavaşça konuştu ve sesi bu kez daha
yumuşak ama daha kararlı bir ton taşıyordu; çünkü artık konuşmak onun için bir
tercih değil, bir zorunluluk haline gelmişti:

“İstiyor musun…” dedi, gözlerini ondan ayırmadan, “ben başlayayım?”

Kerem, ağzındaki lokmayı çiğnerken başını hafifçe kaldırdı, bu teklifin içinde ne
olduğunu tam olarak anlamasa da geri çevirecek bir sebep bulamadı ve kısa,
neredeyse ilgisiz bir tonla cevap verdi:

“Hmm EVET… anlat.”

Elif derin bir nefes aldı, bu nefes yalnızca konuşmaya başlamak için değil, aynı
zamanda geçmişi bugünün içine taşımak için gerekli olan o içsel hazırlığın bir
parçasıydı ve sonra, kelimeleri seçmeden ama saklamadan konuşmaya başladı:

“Kocamla boşandık,” dedi, sesi düz ama içi doluydu, “bizi bırakıp gitti… bir kızım
var, Antalya’da okuyor, uzun zamandır yanımda değil.”

Bu cümleler bir hayatın özeti gibiydi ama anlatılırken hiçbir dramatik vurgu
taşımıyordu; sanki Elif artık bu hikâyeyi hissetmekten çok anlatmaya alışmıştı.

Sonra eliyle hafif bir hareket yaptı. Sıra sende der gibi.

“Şimdi…” dedi, hafifçe gülümseyerek ama o gülümsemenin içinde bir beklenti
saklıydı, “sen anlat.”

Kerem lokmasını yuttu. Birkaç saniye sustu. Gözlerini masadan kaldırmadı.

Sonra yavaşça konuştu:

“Ben… açıkçası nereden başlayacağımı bilmiyorum.”
Kısa bir duraksama.

“Zaten… bunlar neden lazım ki?”

Bu soru basit değildi; içinde bir mesafe vardı, bir gereksizlik hissi, sanki insanın
geçmişi anlatmasının aslında anlamsız bir tekrar olduğunu düşünen bir zihnin
savunmasıydı.

Kerem bardağını doldurdu. Elif onu izledi. Sonra hafifçe başını eğdi.

“Tamam,” dedi, “o zaman ben sorayım… sen cevapla.”

Bir an durdu.

“Çocuğun var mı?”

Kerem hiç düşünmeden cevap verdi:

“Hayır.”

Elif’in yüzünde çok küçük bir değişim oldu, neredeyse fark edilmeyecek kadar ince
bir gerilim geçti gözlerinden ama sesini kontrol etti:

“Hayır mı…” dedi yavaşça, “bence yanlış cevap veriyorsun.”

Kısa bir sessizlik.

“Ben biliyorum ki sen babasın.”

Kerem bu kez başını kaldırdı. Ama şaşırmadı. Sadece düşündü.

Sonra sakin bir şekilde cevap verdi:

“Yok.”

Bir an durdu. Sonra ekledi:

“Denedim… olmadı. Uzun zaman önce… Almanya’dayken. Çokta uzun sürmeyen
bir ilişki yaşadım. ”

Elif bu cevabı duyduğunda gözlerini ondan ayırmadı, sanki bu cümleyi bir veri gibi
alıp zihninde başka bir şeyle karşılaştırıyordu. Masanın üzerinde sessizlik ağırlaştı.
Ama bu sessizlik artık sıradan değildi. Elif tekrar konuştu. Bu kez sesi değişmişti.
Daha içten. Daha geçmişe yakın.
“Hatırlıyor musun…” dedi, “biz okuldan dönerken Kasım amca vardı… bize hep
şeker verirdi, yazın da dondurma alırdı… dükkânın önünde oturup arabaların
renklerini sayardık… kırmızı bir, mavi iki… sarı üç…”

Gözleri uzaklaştı. Sanki o an gerçekten oradaydı.
“O yıllar…” dedi yavaşça, “o dondurmalar… artık yok… tadı bile kalmadı.”

Sonra tekrar Kerem’e baktı.

“Hatırlıyor musun?”

Kerem bir an düşündü. Ve çok basit bir şekilde söyledi:

“Evet… hatırlıyorum.”

Bu cevap Elif’in içinde bir umut gibi yükseldi ama o umut hemen test edilmek
zorundaydı.

“Kasım amca sonra bizi eve kadar uğurlardı,” dedi Elif, sesi hızlanmadan ama
yoğunlaşarak, “ama biz gitmek istemezdik… hatırlıyor musun?”

Kerem bu kez çatalı bıraktı. Yüzü ciddileşti. Gözleri netleşti.

“Kasım amca kim?” dedi.

Bu soru, odanın içindeki havayı bir anda değiştirdi. Elif durdu.

“Okul yolunda…” dedi, “bakkal vardı… yanında cami…”

Kerem’in yüzünde artık açık bir tedirginlik vardı.

“Biz Beyoğlu’nda yaşadık,” dedi yavaş ama net bir tonla, “orada Kasım amcanın
diye bir bakkal yok.”

Elif’in gözleri küçüldü.

“Nasıl yani…” dedi, “belki unutmuşsundur?”

Kerem hafifçe başını salladı.

“Hmm…” dedi, “muhtemelen.”

Ama bu “muhtemelen” inandırıcı değildi. Elif durmadı. Bu kez daha ileri gitti:

“Sen beni resim akademisine götürürdün,” dedi, “kapıda beklersin… ben çıkana
kadar gitmezdin… hatırlıyor musun?”
Kerem cevap vermedi.

Elif devam etti:

“Doğum günümde Ortaköy’e gitmiştik… evdekiler beni arıyordu… bir ay beni
dışarı bırakmadılar…”

Sonra çok yavaş:

“Hatırlıyor musun?”

Kerem bu kez bardağı aldı. Şaraptan bir yudum aldı. Gözlerini Elif’e sabitledi.

Ve ilk kez mesafeyi açıkça koydu:

“Siz…” dedi, sesi tamamen ciddiydi, “bir şeyi karıştırıyorsunuz hanımefendi.”

Bu cümle bir duvar gibiydi. Net. Soğuk. Ve geri dönüşsüz. Tam o anda Elif’in
telefonu çaldı. Ekranda kızının adı vardı. Elif bir an baktı.

Açtı.

“Alo… şimdi konuşamam,” dedi hızlıca, “meşgulüm… sonra seni arayacağım.”

Telefonu kapattı. Ve tekrar Kerem’e döndü. Artık yüzünde hiçbir yumuşaklık yoktu.
Sadece kararlılık vardı. Ve ilk kez cümlesi kesin çıktı:

“Ben…” dedi yavaşça, “şimdi her şeyi ispatlayacağım.”

Elif bir anda yerinden kalktığında bu hareket dışarıdan bakıldığında ani gibi görünse
de aslında uzun süredir içinde biriken bir kararın kaçınılmaz sonucu gibiydi; çünkü
insan bir noktadan sonra ya susmaya devam eder ya da geçmişi zorla bugünün içine
sürükler ve Elif artık susmanın mümkün olmadığı bir eşiğe gelmişti.

Rafa yöneldi. Eli titriyordu ama hareketleri kararlıydı. Üst üste dizilmiş eski albüm
dosyalarını çekip aldı ve masanın üzerine bıraktı; dosyaların kenarları yıpranmış,
sayfaları zamanın ağırlığını taşımıştı ve bu dosyalar sadece fotoğraf değil, bir
hayatın unutulmamış hâliydi. Elif bir an durdu. Sonra başka bir şarkı açıldı.

Odayı yavaş yavaş Mirze Babayev’in “Düşersen Yadıma” sesi doldurmaya başladı
ve bu ses, yalnızca bir müzik değil, sanki bir hafızanın kendini hatırlatma çabası gibi
odanın içine yayıldı; çünkü bazı şarkılar dinlenmez, yaşanır ve o an Elif bu şarkıyı
Kerem’e değil, geçmişe açıyordu. Masaya tekrar oturdu. Dosyayı açtı. İlk fotoğrafı
çıkardı. Eli titriyordu.

Fotoğrafı Kerem’in yüzüne doğru kaldırdı.
“Bu benim,” dedi, sesi artık kontrol edilmekten çıkmaya yakın bir kırılganlık
taşıyordu, “peki bu kim?”

Kerem fotoğrafı elinden aldı. Uzun uzun baktı. Gerçekten baktı. Gözleri detaylarda
dolaştı. Ama hiçbir şey bulamadı. Elif ikinci fotoğrafı çıkardı, daha hızlı, daha
sabırsız bir hareketle.

“Buna bak,” dedi, sesi yükselmeden ama içindeki hız artarak, “üniversiteyi
bitirdiğimiz gün… hatırlıyor musun? O gün sana küsmüştüm… senin o bitmeyen
hırsın yüzünden… Mert’le sabaha kadar dans ettim…”

Kerem’in yüzünde artık net bir huzursuzluk vardı. Ama bu huzursuzluk
hatırlamaktan değil, anlamlandıramamaktan doğuyordu.

“Bilmiyorum,” dedi, sesi ilk kez biraz yükseldi, “anlamıyorum… siz benden ne
istiyorsunuz?”

Elif durmadı. Sanki artık geri dönüş yoktu. Üç, dört fotoğraf daha çıkardı. Hepsini
tek tek gösterdi. Her biri bir anı. Her biri bir kanıt. Her biri Elif için tartışılmaz bir
gerçek.

“O zaman buna bak,” dedi, sesi titriyordu ama geri çekilmiyordu, “bu… okul
zamanı… edebiyat dersi… birlikte oturuyorduk…”

Kerem fotoğrafa baktı. Sonra başını kaldırdı. Ve bu kez kesin konuştu:

“Ben böyle bir insan tanımıyorum.”

Kısa bir duraklama.

“Adını bile bilmiyorum.”

Elif’in dudakları titredi.

Ve ilk kez ismi söyledi:

“Kerem Erginsoy…”

Bu isim odanın içinde asılı kaldı. Kerem bir an dondu. Sonra güldü.

Ama bu gülüş ne eğlenceliydi ne de rahatlatıcı; daha çok sinirin kendine yer bulduğu
bir boşluk gibiydi.

“İsterseniz,” dedi, sesi sertleşmişti, “başka zaman size Kerem Erginsoy isminde
onlarca insan bulabilirim.”

Bu cümle Elif’in içindeki son sabrı da kırdı. Dosyayı sertçe kapattı.
Fotoğraflar dağıldı.

“Başka zaman olmayacak!” dedi, sesi artık açıkça kırılmıştı, “ben anlamıyorum…
neden böyle yapıyorsun? Neden terslik ediyorsun?”

Kerem Yüzü tamamen ciddiydi. Artık savunma yoktu. Sadece mesafe vardı.

“Hanımefendi,” dedi, her kelimeyi ölçerek, “siz hangi hakla benimle böyle
konuşuyorsunuz? Ve ben hâlâ anlamıyorum… siz benden ne istiyorsunuz?”

Elif bir an sustu. Sonra şarkıyı işaret etti.

“Bunu da hatırlamazsın,” dedi yavaşça, “Azerbaycan şarkılarını severdin… en çok
da bunu…” Şarkı devam ediyordu.

“Düşersen yadıma…”

Kerem’in yüzünde artık net bir rahatsızlık vardı. Bu kez gerçekten kaçmak istiyordu.
Masadan kalktı. Kapıya doğru yürüdü. Adımları kararsız değildi. Ama hızlı da
değildi. Elif arkasından söyledi:

“Tamam.”

Kısa bir duraklama.

“Çık git.”

Bu cümlede ne bağırış vardı ne de gözyaşı. Sadece tükenmişlik vardı. Elif sigara
yaktı. Duman yükseldi. Kerem kapıda durdu. Son kez döndü. Elif’e baktı.

Ve söyledi:

“Ben… kimseye yardım edecek halde değilim.”

Kısa bir sessizlik.

“Kusura bakmayın.”

Sonra eğildi. Yarım kalmış defteri aldı. Diğer eski kitapları topladı. Kapıyı açtı. Ve
çıktı.

Kerem sokağa adım attığında İstanbul yine aynıydı; insanlar yürüyordu, arabalar
geçiyordu, şehir kendi ritminde devam ediyordu ama onun içinde bir şey yerinden
oynamıştı ve bu oynama henüz net bir düşünceye dönüşmemişti, sadece bir
rahatsızlık, bir eksiklik, bir yanlışlık hissi olarak dolaşıyordu zihninde. Elindeki
kitaplar ağır değildi. Ama taşıdığı şey kitaplar değildi. Bir anlamdı. Ve o anlam…
ona ait değildi. Yürümeye başladı. Adımlarını hızlandırmadı. Ama yavaşlatmadı da.
Sadece yürüdü. Arkasına bakmadı. Elif pencerenin kenarında duruyordu.
Sigarasından derin bir nefes aldı. Dumanı dışarı verdi. Gözleri Kerem’in
üzerindeydi. Onun uzaklaşmasını izliyordu. Ama bu bir uğurlama değildi. Bu… bir
kaybın ikinci kez yaşanmasıydı. Kerem uzaklaştıkça küçüldü. Sonra kalabalığın
içinde kayboldu. Elif gözlerini kapatmadı. Ağlamadı. Sadece baktı. Çünkü bazı
acılar… Artık gözyaşı üretmez.

Sadece kalır.

Bir süre sonra Elif’in dudakları aralandı, sesi yoktu ama düşünce kelimeye
dönüyordu içinde, sanki kendi kendine konuşur gibi:

“Bunu yeniden gördüğümde…” diye düşündü, “yeniden geçmişe döndüm…”

Sanki gördüğü şeyi netleştirmeye çalışıyordu.

“Bana öyle geldi ki…” dedi içinden, “bu Kerem’di…”

Kısa bir duraksama oldu zihninde. Ama o duraksamada bile bir kesinlik yoktu.
Sadece boşluk vardı. Sonra düşünce devam etti, daha yavaş, daha ağır:

“Ama değil…”

“Kerem beni tanırdı…”

Bu cümle dışarıya söylenmedi. Ama Elif’in içinde bir yere çok net kazındı. Ve o
anda fark etti ki, bazı yüzler tanıdık gelmez… sadece tanıdık olma ihtimali insanı
kandırır.

Kapı arkasından kapandığında çıkan ses, bir kapanıştan çok bir mühürlenme gibiydi;
sanki dış dünya ile olan bütün bağlar tek bir metal tıklamasıyla geri dönülmez bir
şekilde kesilmişti ve Kerem bir an için olduğu yerde kaldı, ne ileri gitti ne geri,
sadece kapının ardında kalan sessizliğin içine bakar gibi durdu.

Ev tanıdık değildi.

Ama yabancı da değildi.

Bu ikisinin arasında, insanın kendine bile açıklayamadığı bir boşluk vardı; bazı
mekânlar insanın hafızasında yer etmez, sadece hissinde kalırdı ve bu ev tam olarak
öyleydi anı değil, ağırlık bırakıyordu.

Ayakkabılarını çıkarmadı. Koridora adım attığında parkeler hafif bir ses çıkardı,
ama bu ses evin içinde kaybolmadı; geri dönmedi, sanki duvarlar sesi emiyor ama
geri vermiyordu. Salona geçti. Işık kapalıydı. Perdeler yarı aralıktı ve dışarıdan
gelen sokak ışığı odanın içine bir şeyleri aydınlatmak için değil, sadece daha belirgin
kılmak için sızıyordu. Masanın üzerinde kitaplar vardı. Ama bu kitaplar düzenli bir
“okuma masası” gibi durmuyordu. Daha çok, yarıda bırakılmış bir düşüncenin
fiziksel karşılığı gibiydi. Kerem yaklaştı. Sanki uzun zamandır içinde taşıdığı ama
adını koymadığı bir eksiklik, burada ilk kez görünür olmuştu. Sanki biri bırakmış
ama gitmeden önce geri dönüp bakmamıştı. Kerem yavaşça oturdu. Sandalyenin sesi
bile ağır çıktı. Defteri açtığında ilk sayfa boştu gibi geldi. Ama değildi. Sadece yazı
kendini hemen ele vermiyordu. Okudukça kelimeler netleşti. Ama netlik
rahatlatmadı. Tam tersine, içerde bir şeyi sıkıştırdı. Cümleler büyüyordu. Hayat gibi.
Ama anlatmıyordu. Yığıyordu. Kerem sayfayı çevirdi. Sonra bir daha. Ve bir
noktada elindeki defter artık bir metin olmaktan çıktı. Bir ayna gibi oldu. Ama bu
aynada yüz yoktu. Sadece bir ihtimal vardı. Bir “olabilirlik”. Son sayfada
yazılanlar...

Düşünün ki, bütün ruhunuzu koyarak çok güzel bir roman yazıyorsunuz ve
biliyorsunuz ki bu romanı sadece tek bir kişi okuyacak. Sadece bir kişi. Tüm evrende
bu eserin varlığından başka hiç kimse haberdar olmayacak. Bir yazar ve bir okur…
bu kadar.

Böyle bir gizlilikte, böyle bir mahremiyette garip bir çekicilik var aslında; neredeyse
mistik bir tarafı. O anlarda, sanki dünyadan elini çekip bir caminin en karanlık
köşesine çekilerek yalnızca Allah’a yönelen eski zaman sufilerinin hâlini anlamaya
başlıyorum.

Onlar da yaptıkları her şeyi kalabalıklara değil, görünmeyen bir tekliğe
sunuyorlardı.

Bunu düşününce fark ediyorum ki, dünya dediğimiz şey aslında hep bir ikilik
dualizimin üzerine kurulmuş: bir anlatan ve bir dinleyen, bir inanan ve bir karşılık
veren…

Ve bu dengeye üçüncü bir varlık girdiğinde, her şey bozuluyor; sahnenin büyüsü
dağılıyor, anlamın saflığı kayboluyor.

Kerem başını kaldırdı. Ev değişmemişti. Ama artık aynı ev de değildi. Sanki mekân
sabit kalmış ama anlamı yer değiştirmişti. Masanın yanında bir çekmece fark etti.
Açtı. İçinden birkaç fotoğraf çıktı. Eski. Yıpranmış. Bazılarının kenarları sararmıştı.
Birini aldı. Baktı. Uzun süre baktı. Ama bakmak hatırlamak değildi. Sadece
bakmaktı. Bir başkasını aldı. Sonra bir tane daha. Her yeni fotoğraf, geçmişi
açmıyordu. Sadece “bir şey olması gerektiği” hissini büyütüyordu. Ama o “şey”
yoktu. Kerem fotoğrafları masaya bıraktı. Ellerini masaya koydu. Bir süre hiç
hareket etmedi. Sonra yavaşça ayağa kalktı. Evde yürüdü. Her oda aynı
sessizlikteydi. Sigara yakıp içmeye başladı. Ama bu sessizlik artık dışsal değildi.
Pencereye yaklaştı. Dışarı baktı. Şehir devam ediyordu. Ama Kerem o düzene ait
değildi artık. Ya da hiçbir zaman ait olmamıştı.

Arkasına döndü. Defter hâlâ masadaydı.
Açık sayfa…

Sanki bekliyordu. Kerem geri oturdu. Bu kez farklı oturdu. Sanki bir şeyi anlamaya
çalışmıyordu artık. Sadece bir şeyin tamamlanmasını bekliyordu.

Sayfaya baktı.

Ve uzun süre hiç hareket etmedi. Sonra yazmaya başladı.

Bu benim son yazım. Hiç aklıma gelmezdi ki, sonluğu olan bir hikayeye kendim
başka bir sonluk yaza bilirim.

Bu satırları bitirip son noktayı koyduktan yaklaşık on, belki on beş dakika sonra
artık hayatta olmayacağımı düşünüyorum. Büyük ihtimalle bunu kimse
okumayacak.

İnsanlar geride bıraktığım şeylerin nedenini arayacaklar, farklı sebepler
uyduracaklar… ama gerçeği bilen olmayacak. Belki de hiçbir zaman kimse, benim
aslında neyi gizlediğimi anlayamayacak.

Aslında bunları yazmamam gerekirdi. Ama yazmak benim için bir alışkanlıktan
çok bir zorunluluk olduğu için, içimde tuttuğum şeyleri yok etmeye elim varmadı.
Aslında bu yazdıklarım hiçbir yerde tek parça halinde durmayacak.
Bir dosyada, bir defterde ya da bir arşivde toplanmayacak.
Çünkü bir gün biri bulursa, bu artık “tesadüf” olmaz . O yüzden kelimeleri
bölüyorum. Cümleleri dağıtıyorum.
Bazen bir kitabın içine, bazen bir sayfanın kenarına…Bunu, en gizli sırrımı bir
kâğıda yazıp bir şişenin içine koyarak denize bırakmak gibi düşünüyorum. Belki
milyonlarca ihtimal içinde bir gün biri o şişeyi bulur… belki de asla bulunmaz. Ama
artık bunun bir önemi yok. Önemli olan, içimde taşıdığım yükten kurtulmuş
olmam. Bu ağırlığı yanımda götürecek gücüm kalmadı. Ben bu dünyaya ait olanı
yine bu dünyada bırakıyorum. Tanrı beni affeder mi bilmiyorum. Ama ben kendimi
affetmeyeceğim. Bunun bir karşılığı olmalıydı.

Ve artık zaman kalmadı… Gidiyorum ölmeye!

Sigaranı yakıp son kez içmeye başladı. Dumanı içine çektiğinde sanki her şeyden
kurtulmuş gibi gözüksede ama bu bir taselli ola bilirdi.

Kerem sandalyeyi geriye ittiğinde, az süre çırpınarak kendirden aslı kaldı. Odadaki
bütün sesler bir anda sanki geri çekilmiş gibi oldu, geriye sadece ağır, kopmayan bir
sessizlik kaldı...

Emrah metnin son sayfasını kapattığında odada uzun bir sessizlik kaldı sanki yazı
bitmemişti, sadece oda nefesini tutmuştu ve o birkaç saniye boyunca hiçbir şey
konuşmadı, sadece bakışlarını masanın üzerinde bıraktı. Gözlerinin kenarında fark
edilmesi zor bir ıslaklık vardı, ne tam bir ağlama ne de bir tepki… daha çok içerde
bir şeyin sessizce yer değiştirmesi gibi.

Yavaşça ayağa kalktı. Camı açtı. Bir sigara yaktı. Dumanı içeri değil dışarı verdi
ama sanki içindeki ağırlık hâlâ odanın içinde kalmıştı.

Telefon çaldı.

Eşi arıyordu. Emrah bir an ekrana baktı, sonra sesi değişmeden açtı.

“Efendim…”

Kadının sesi gecenin içinden gelir gibi sakin ama hafif kırgındı:

“Neredesin? Seni bekledik…”

Emrah sigaradan bir nefes aldı, kısa bir sessizlik bıraktı, sonra:

“İşteyim… bir kitap var, onun çıkışını hazırlıyorum… baskıya gitmeden son
kontrolü yapıyorum.”

Kadın biraz sustu.

Sonra daha yumuşak ama kesin bir sesle konuştu:

“Çocuk uyuyakaldı… seni bekledi biraz, sonra gözleri kapandı. Uyanmamışken
gel.”

Emrah camdan dışarı baktı. Şehir ışıkları titriyordu. Güneş çıkmaya hazırlanıyordu.

Ve o an, masadaki dosyaya geri dönüp bakmadan sadece şunu söyledi:

“Tamam… geliyorum.”

Ama telefon kapanmasına rağmen hareket etmedi.

Bir süre daha aynı yerde durdu.

Sigara yavaşça yanmaya devam etti.